Data publikacji: 2016-07-06

„...bo przy pani wszyscy płaczą”. Uprawa cebuli

Udostępnij na Google+

Cebula zwyczajna, czyli łacińska Allium cepa, to jedno z najczęściej goszczących w naszej kuchni warzyw, choć do Europy przywędrowała z Azji Środkowej. Uprawiana przez ludzi od niemal 5 tysięcy lat, była uznawana za warzywo smaczne, zdrowe i posiadające wyjątkowe moce lecznicze. Cebula powinna przypaść do gustu także dbającym o linię - 100 g tego warzywa zawiera w sobie ok. 35-40 kcal, więc można ją zajadać bez obaw o wagę. Obecna różnorodność odmian i gatunków cebuli pozwala na dopasowanie uprawy do własnych upodobań kulinarnych i przeznaczenia, a niewysoka cena zachęca do eksperymentowania.


Cebula w medycynie


płaskie cebuleChoć nie wszyscy uwielbiają jej ostry zapach i aromat, a już z pewnością niejednej osobie wycisnęła łzy z oczu, to cebula jest nie tylko wartościowym dodatkiem kulinarnym, ale i cenioną rośliną leczniczą. Dzięki bogatej zawartości witamin (A, B1, B2, B6, C, E, K i PP) oraz minerałów, takich jak potas, wapń, magnez, sód, żelazo, fosfor, mangan, cynk, fluor, jod i miedź, była używana w medycynie od setek lat. W jej skład wchodzą również charakterystyczne olejki eteryczne, przeciwutleniacze zapobiegające nowotworom oraz związki siarki.

Jak więc cebula działa na nasz organizm? Przede wszystkim czyni nas mniej podatnymi na choroby wirusowe i bakteryjne, dlatego ważna jest jej obecność w diecie, szczególnie jesienią i wczesną wiosną. Przyrządza się z niej też syropy leczące kaszel i ułatwiające odkrztuszanie.

Poza tym, cebula wzmacnia serce, chroni przed miażdżycą, działa przeciwzakrzepowo oraz obniża cholesterol i cukier we krwi. Przynosi ulgę w chorobach reumatycznych, astmie, problemach z układem trawiennym. Nasze babcie przykładały cebulę do miejsc po ugryzieniach komarów, wiedząc że zmniejsza ona obrzęk i świąd spowodowany ich jadem. Cebula pomocna jest również w szybszym gojeniu się ran i zmniejszaniu blizn.
 

Przepis na syrop z cebuli

Dwie lub trzy duże cebule posiekaj w plastry lub półkrążki.
Wrzuć do średniej wielkości słoika i zasyp cebulę 3 czubatymi łyżkami cukru.
Zakręć słoik, odstaw go w ciepłe, ale nie słoneczne miejsce. Po tym, jak cebula puści sok, syrop jest gotowy.
Wystarczy odcedzić go od resztek cebuli i aplikować po jednej łyżeczce 2 razy dziennie.
Przepis ten można również rozbudować o kilka łyżek miodu i sok z cytryny - syrop będzie jeszcze bogatszy we właściwości lecznicze.

Zaczynając uprawę cebuli


uprawa cebuliCebule lubią przede wszystkim miejsca dobrze nasłonecznione i przepuszczalne. Równie istotny jest dla nich również odczyn podłoża, który powinien wynosić 6,5-7 pH. Dobrze, aby gleba pod uprawę cebuli była żyzna i bogata w próchnicę - dlatego warto wzbogacić ją obornikiem, jednak nie bezpośrednio przed siewem, czy sadzeniem.

Warzywo to dobrze poradzi sobie na stanowiskach zajmowanych do tej pory przez groch, fasolę czy sałatę, nie powinno się jednak nasadzać cebuli po ziemniakach, marchwi, selerze i burakach. Samej cebuli z kolei nie zaleca się sadzić w tym samym miejscu przez około 3-4 lata, co ułatwi nam uniknięcie chorób i szkodników. Dobrymi sąsiadami w jej uprawie będą marchew, koper, ogórki, pietruszka i rzodkiewka.

Podstawą udanej uprawy są oczywiście dobrze dobrane nasiona, od sprawdzonego producenta (o zakupie nasion pisaliśmy juz w w artykule "Kupujemy nasiona kwiatów i warzyw. Jak je wybrać?"). Odmiany na zbiór letni wysiewamy z nasion wprost do gruntu wczesną wiosną (marzec) lub wysadzamy w postaci dymek. Cebulki umieszczamy w rzędach oddalonych od siebie o 30 cm, pozostawiając ok. 0,5 cm cebulki ponad ziemią.

Jeśli chcemy uzyskać gotową do jedzenia cebulę już w kwietniu-maju, warto rozważyć uprawę ozimą. Uprawę gatunków ozimych z nasion można zacząć już w drugiej połowie sierpnia. Jeśli preferujemy uprawę z cebulek, to małe dymki sadzimy wówczas w październiku, wybierając twarde okazy, o łupinach bez śladów chorób i pleśni. Zachowujemy odstępy ok. 20 cm x 8 cm, przykrywając je ok. 3 cm ziemi. Na koniec podlewamy. Do tego rodzaju uprawy szczególnie rekomendowane są odmiany „Rawska”, „Czerniakowska”, „Fiesta oraz „Żytawska”.

Miejsce dla cebuli powinniśmy bacznie obserwować pod kątem obecności chwastów, ponieważ są one dla niej szczególnie niebezpieczne z uwagi na płytki system korzeniowy. Chwasty zabierają większość wody i składników odżywczych, prowadząc do obumarcia warzywa. Warto też regularnie spulchniać glebę w międzyrzędach, używając do tego celu kultywatora lub motyczki - uważając jednak, by nie naruszyć samych cebul.


Zbiór cebuli


Cebula informuje nas o swojej gotowości do zbioru poprzez usychające liście, które żółkną i opadają. Żeby warzywa lepiej znosiły długie przechowywanie, warto poczekać ze zbiorem do momentu, aż ponad połowa szczypioru na grządkach będzie złamana. Na zbiór wybieramy dzień suchy, słoneczny. Następnie cebule warto przesuszyć na słońcu, oczyszczając z resztek ziemi. Pozostałości szczypioru odrywamy lub odcinamy dopiero wtedy, gdy łuski cebuli całkowicie wyschną.


Przechowywanie cebuli


Jeśli udało nam się wyhodować więcej cebuli, niż zdążymy wykorzystać w trakcie sezonu, należy dobrze przemyśleć sposób jej składowania w trakcie zimy. Nie wszystkie odmiany przechowają się równie dobrze, co także warto mieć na uwadze. Wśród najlepiej znoszących przechowywanie gatunków należą „Sochaczewska” i „Wolska”.

Cebulę najlepiej przechowywać w tradycyjnych warkoczach, zawieszonych w suchym i w miarę przewiewnym miejscu. Jeśli nie jesteśmy zaś gotowi na ich plecenie, to dobrym rozwiązaniem będą też naturalne kosze, np. z wikliny lub siatki.
 

Odmiany cebuli


1. Ailsa Craig - szybko rosnąca cebula cukrowa, łagodna w smaku, doskonała do sałatek, kanapek i mrożenia, suszenia. Nie nadaje się przy tym do długiego przechowywania. Niejednokrotnie pojedyncza cebula przekracza masę 1 kg!

2. Alibaba - biała odmiana cebuli o średnio wczesnym plonie. Cebule dorodne, okrągłe o łagodnym w smaku i soczystym miąższu. Polecana raczej do bezpośredniego spożycia niż przechowywania oraz do mrożenia, suszenia.

3. Elody - późna odmiana o białych i łagodnych w smaku cebulach, wszechstronna odmiana na uprawę ozimą, odporna na chłody i choroby, nadaje się zarówno do jedzenia na surowo, jak i przetwarzania. Nadaje się jedynie do krótkiego przechowywania. Nie trzeba obierać jej z łuski, a jedynie umyć.

4. Karmen - duże, kuliste i niekiedy spłaszczone cebule o czerwonej barwie i łagodno-pikantnym smaku. Polecana na sałatki. Odmiana średnio późna, plenna i możliwa do przechowywania.

5. Majka - wysoko plonująca, polska odmiana wczesnej cebuli o żółtej łusce i kulistym kształcie, nadaje się do krótkiego przechowywania, wiele cebul przekracza 7 cm średnicy. Cebula średniej ostrości.

6. Rawska - kulista, późna odmiana o słomkowym lub ciemniejszym, brunatno-żółtym kolorze, dość łagodna w smaku. Bardzo popularna, ponieważ wykazuje większą odporność na niesprzyjające warunki i wysoki plon.

7. Red Baron - czerwona cebula o spłaszczonym, kulistym lub jajowatym kształcie, miękka i łagodna w smaku, idealna do surówek. Wymaga nawadniania w okresach suszy, może być przechowywana do pół roku. Charakterystyczna, fioletowa barwa mocnej łuski.

8. Torunianka - średniowczesna, łuska żółta i odporna na pękanie. Smaczny miąższ o biało-kremowym odcieniu i średniej ostrości nadaje się zarówno do bezpośredniego spożycia i wyjątkowo długiego przechowywania. Odporna na niesprzyjające warunki

9. Wolska - cebule różniące się kształtem, kulisto-romboidalne, łagodne i dobrze zimujące w spiżarniach. Miąższ biały, łuska słomkowa, odmiana plenna. Odmiana dość późna, podobna do Czerniakowskiej, Sochaczewskiej, Kutnowskiej czy Warszawskiej.

10. Żytawska - odmiana późna, o słomkowym kolorze i spłaszczonych, ostrych w smaku cebulach
 

 

Nasiona cebuli i innych warzyw
zdjęcie: falco/ pixabay.com; Rositsa jeliazkova / freeimages.com; Andersolano/ pixabay.com

Czy ten artykuł był przydatny ?
Artykuł był pomocny 6 Artykuł nie był pomocny 0